1 Οκτ 2013

Έλλειψη Καινοτομίας στα Ψυχιατρικά Φάρμακα



Σήμερα 1 στους 5 Αμερικανούς λαμβάνει θεραπεία με ένα τουλάχιστον ψυχιατρικό φάρμακο, ενώ στην Ελλάδα έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση στην κατανάλωση των φαρμάκων αυτών εξαιτίας και της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας. Παρόλα αυτά τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έλλειψη καινοτομίας στα φαρμακευτικά σκευάσματα που αφορούν την ψυχική υγεία.
Σίγουρα κυκλοφορούν πολλά αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, υπνωτικά και άλλα ομοειδή φάρμακα, η χρήση των οποίων παρουσιάζει δύο σοβαρά προβλήματα.
Πρώτον σε κάθε μια από αυτές τις κατηγορίας βρίσκουμε πολλά αντίγραφα, για παράδειγμα υπάρχουν 7 εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης(SSRI) (Σιταλοπράμη - Seropram, Celius, Εσκιταλοπράμη - Cipralex, Entact, Βενλαφαξίνη - Effexor, Φλουοξετίνη - Ladose, Παροξετίνη - Seroxat, Φλουβοξαμίνη - Dumyrox, Σερτραλίνη - Zoloft) που έχουν τον ίδιο μηχανισμό δράσης. Δεύτερον οι ασθενείς που πάσχουν από σχιζοφρένεια, μείζων κατάθλιψη, ή διπολική διαταραχή συχνά δεν ανταποκρίνονται επαρκώς σε αυτά τα φάρμακα ή δεν μπορούν να ανεχθούν τις παρενέργειες τους.

Παρόλο που ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων πάσχει σήμερα από διαγνώσιμες ψυχικές ασθένειες υπάρχουν ελάχιστα σημάδια καινοτομίας από τους μεγάλους κατασκευαστές φαρμάκων. Μετά από μια σειρά αποτυχημένων κλινικών δοκιμών στις οποίες τα αντικαταθλιπτικά και αντιψυχωσικά φάρμακα δεν έδωσαν καλύτερα αποτελέσματα από τη χρήση  placebo, οι φαρμακευτικές εταιρείες φαίνεται να έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ανάπτυξη των φαρμάκων αυτών, είναι επιζήμια. Αυτή η τάση ήταν ήδη εμφανής το 2011 κατά τη διάρκεια του συνεδρίου της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Φαρμακολογίας και Θεραπευτικής(American Society for Clinical Pharmacology and Terapeutics - ASCPT) όπου έγινε κατανοητό το γεγονός ότι ξοδεύονται πολλά περισσότερα χρήματα στην έρευνα ασθενειών όπως ο καρκίνος, οι καρδιακές παθήσεις και ο διαβήτης, ασθένειες οι οποίες είναι πιο εύκολο να μελετηθούν συγκριτικά με τις ψυχικές διαταραχές.

Διαφήμιση του Thorazine από τις αρχές του 1960
Σήμερα όλα τα αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά και αγχολυτικά φάρμακα έχουν τους ίδιους μοριακούς στόχους στον εγκέφαλο όπως τα πρωτότυπα τους από το 1950. Τα νέα αντιψυχωσικά φάρμακα μπλοκάρουν τους υποδοχείς της ντοπαμίνης(D2) σε σημαντικές περιοχές του εγκεφάλου όπως ακριβώς και το πρώτο αντιψυχωσικό φάρμακο Thorazine(Χλωροπρομαζίνη - Solidon) που συντέθηκε το 1950. Αντίστοιχα όλα τα αντικαταθλιπτικά που χρησιμοποιούμε σήμερα αυξάνουν τα επίπεδα ενός ή περισσοτέρων νευροδιαβιβαστών  σεροτονίνης, ντοπαμίνης ή νορεπινεφρίνης ακριβώς όπως τα πρώτα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά. Με σπάνιες εξαιρέσεις είναι δύσκολο να σκεφτούμε ένα νέο ψυχότροπο φάρμακο τα τελευταία 30 χρόνια. Είναι αλήθεια ότι τα νέα ψυχότροπα φάρμακα είναι πιο ασφαλή και ανεκτικά από τα παλαιότερα όχι όμως αποτελεσματικότερα. Το γεγονός ότι δεν κατανοούμε τη βασική αιτία των ψυχικών διαταραχών εξαιτίας του ότι ο εγκέφαλος είναι πολύ δύσκολο να μελετηθεί αποτελεί το μεγάλο πρόβλημα για τον προσδιορισμό νέων στόχων για τα ψυχιατρικά φάρμακα. Επίσης το ότι γνωρίζουμε πως τα φάρμακα αυτά δρουν στον εγκέφαλο δεν αποκαλύπτει απαραίτητα τα αίτια της παθολογίας. Για παράδειγμα το γεγονός ότι οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης(SSRI) αυξάνουν τα επίπεδα της σεροτονίνης στον εγκέφαλο και βελτιώνουν τη διάθεση, δε σημαίνει ότι τα χαμηλά επίπεδα αυτού του νευροδιαβιβαστή είναι η αιτία της παθολογίας. Πολλοί ασθενείς που πάσχουν από κατάθλιψη παρουσιάζουν βελτίωση με φάρμακα που δεν έχουν καμία επίδραση στα επίπεδα της σεροτονίνης.

Ίσως όμως η φαρμακευτική βιομηχανία κάνει λάθος όταν απομακρύνεται από τη μελέτη του εγκεφάλου ακρίβως όταν τα πράγματα γίνονται όλο και πιο ενδιαφέροντα. Η κεταμίνη (γνωστή στη γλώσσα της "πιάτσας" και ώς special K, keta, k, vitamin k, cat valiums) είναι ένας αναισθητικός παράγοντας που πρόσφατα αποδειχθηκε αποτελεσματικός στη θεραπεία της κατάθλιψης. Κανένα άλλο φάρμακο στη ψυχιατρική δεν έχει τον ίδιο μοριακό στόχο με αυτό της κεταμίνης. Η κεταμίνη μπλοκάρει τον υποδοχέα NMDA. Ο υποδοχέας αυτός είναι η περιοχή δράσης του γλουταμινικού οξέος ενός σημαντικού νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται  στη μάθηση και τη μνήμη και όπως αποδεικνύεται και στην κατάθλιψη. Πολλά υποσχόμενες μελέτες δείχνουν ότι αθενείς που έπασχαν από κατάθλιψη και είχαν αποτύχει να ανταποκριθούν σε αντικαταθλιπτικά φάρμακα παρουσίασαν ταχεία υποχώρηση των συμπτωμάτων τους μέσα σε λίγες ώρες από την έγχυση κεταμίνης. Σε αντίθεση με τα πρότυπα αντικαταθλιπτικά τα οποία συνήθως χρειάζονται εβδομάδες για να δράσουν, η κεταμίνη έχει άμεσα αποτελέσματα διότι δρα στον υποδοχέα NMDA ο οποίος είναι ταχείας δράσης. Παρ'ολα αυτά πρόκειται για ένα περίπλοκο βιολογικό σύστημα όπου μικρές ποσότητες γλουταμινικού οξέος μπορούν να προκαλέσουν ψύχωση και μεγάλες ποσότητες μπορούν να καταστρέψουν τους νευρώνες. Εάν η κεταμίνη ή κάποια άλλη δραστική ουσία αποδειχθεί ασφαλής η αποτελεσματική είναι ακόμα αβέβαιο. Επί του παρόντος οι φαρμακευτικές βιομηχανίες έχουν πάρει μια γεύση για το μακροπρόθεσμο οικονομικό κίνδυνο που ενέχει η ανακάλυψη νέων ψυχότροπων φαρμάκων. Αντίθετα οι ανεξάρτητοι ακαδημαϊκοί ερευνητές είναι ελεύθεροι να κάνουν έρευνες υψηλού ρίσκου με μεγάλες πιθανότητες αποτυχίας. Μεγάλα ερευνητικά προγράμματα για τη χαρτογράφηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας όπως το Brain Activity Map σε συνδυασμό με την γονιδιακή τεχνολογία μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό των κυκλωμάτων και των γονιδίων που συνδέονται με διάφορες ψυχιατρικές διαταραχές και στην ανακάλυψη νέων πολλά υποσχόμενων στόχων για νέα ψυχιατρικά φάρμακα. Οι ανακαλύψεις αυτές με τη σειρά τους μπορούν να δελεάσουν τη φαρμακοβιομηχανία για την επανεπένδυση στην ανάπτυξη ψυχιατρικών φαρμάκων.

Καθώς οι ασθενείς επιθυμούν νέες θεραπείες, πρέπει να γνωρίζουν ότι η καινοτομία ενέχει κινδύνους. Τα φάρμακα παίρνουν έγκριση για τη κυκλοφορία τους από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων(Food and Drug Administration - FDA) βάση βραχυπρόθεσμων μελετών έτσι η γνώση για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια τους είναι περιορισμένη. Αυτό αφορά κυρίως φάρμακα τα οποία δρουν σε νέους στόχους στο κεντρικό νευρικό σύστημα για τους οποίους οι γνώσεις μας είναι περιορισμένες. Αν θέλουμε να δώσουμε λύσεις για τις ψυχικές ασθένειες που διαταράσουν και καταστρέφουν τις ζωές πολλών ανθρώπων πρέπει να αναγνωρίσουμε μια απλή αλήθεια: δεν μπορεί να υπάρξει καινοτομία χωρίς οικονομικό ρίσκο.

Πηγή:
http://www.nytimes.com 
Dr. Richard A. Friedman, Weill Cornell Medical College.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Google Analytics

Διαβάστε Επίσης

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...